DGA-pensioen in eigen beheer

Zin en onzin van dga-pensioen in eigen beheer

 

De mogelijkheid om in eigen beheer pensioenrechten op te bouwen is per 1 april 2017 geschrapt. Voor bestaande pensioenvoorzieningen in eigen beheer bestaat overgangsrecht. Voor meer informatie over de Wet Uitfasering van pensioen in eigen beheer, zie hier. 

 

DGA en pensioen

In pensioenland is iemand 'directeur-grootaandeelhouder' (DGA) bij bezit van tenminste 10% stemgerechtigd aandelenkapitaal in de B.V. waarbij hij/zij in dienst is. Een DGA kan het pensioen 'in eigen beheer' opbouwen, maar is dat verstandig / voordelig of zelfs een niet te missen kans? Hierna schotelen we u enkele voordelen en enkele nadelen voor, alsmede alternatieve wijzen van oudedagsvoorziening.

 

Dit artikel beoogt een een indruk te geven van de lusten en de lasten van pensioenopbouw in eigen beheer ten behoeve van de afweging om al dan niet op deze wijze pensioen te gaan opbouwen. De informatie en kanttekeningen in dit artikel hebben daarnaast bijvoorbeeld goede diensten kunnen bewijzen bij de gedachtenvorming rond de herziening van een reeds lopende DGA-pensioenovereenkomst per 1 januari 2014 en per 1 januari 2015.

 

Wat is pensioen in eigen beheer?

Pensioen opbouwen in eigen beheer houdt in dat er binnen de 'eigen' B.V. een pensioenpot wordt gevormd, dus niet bij een verzekeraar of pensioenfonds. De B.V. gaat - naast de normale activiteiten - als mini-verzekeringsmaatschappij fungeren. Dat betekent dat er jaarlijks een aftrekpost binnen de B.V. in aanmerking kan worden genomen, zonder dat er een gelijk bedrag uit de kas vloeit! Sterker nog: door de aftrekpost valt de verschuldigde vennootschapsbelasting lager uit, waardoor er zelfs een liquiditeitsvoordeel ontstaat! Met de in kas gehouden pensioenpremies en de lagere vennootschapsbelasting - zo was ooit de gedachte - kan de pensioenopbouw in eigen beheer ruimte creeren voor het doen van investeringen. De hoogte van het opgebouwde pensioen en natuurlijk van de aftrekpost volgt uit de jaarlijks door de accountant of belastingadviseur te maken pensioenberekening.
 

Valkuilen pensioen in eigen beheer

Een aftrekpost, zonder uitgave .... Dat klinkt als te mooi om waar te zijn! Daarom vraag ik graag uw aandacht voor een aantal valkuilen en misverstanden rond pensioen in eigen beheer:
 

  • Voor pensioenopbouw in eigen beheer gelden - overigens net als voor pensioenopbouw bij een verzekeraar - veel en gedetailleerde regeltjes. Niet voldoen aan de regeltjes is een fiscale doodzonde met forse heffing van inkomstenbelasting tot gevolg (max. 52% + 20% revisierente), berekend over de waarde van het pensioen).
  • De regels rond pensioenopbouw wijzigen eens per zoveel jaar,  zoals per 2014 de verhoging van de pensioenleeftijd naar 67 jaar en de verlaging van de pensioenopbouwpercentages. De pensioenovereenkomst moet daarop worden aangepast.
  • Pensioen in eigen beheer is gedurende de pensioenopbouwperiode, dus tot aan de pensioendatum, voornamelijk een papieren kwestie. Pensioen in eigen beheer stopt echter niet bij de aftrekpost! Op de pensioendatum moet er genoeg geld zijn om de pensioenuitkeringen te kunnen voldoen! Er is dus vermogensvorming nodig ter dekking van het pensioen. Hetzelfde geldt bijvoorbeeld voor het weduwepensioen in geval van het voor de pensioendatum overlijden van de DGA (vaak wel toegezegd in de pensioenovereenkomst, maar geen of onvolledige dekking, dus het weduwepensioen is een wassen neus)!
  • DGA's met de gedachte 'mijn bedrijf is mijn pensioen', dus die voor het vullen van de pensioenpot hebben gerekend op de verkoopopbrengst van het bedrijf, komen nogal eens bedrogen uit en hebben een karige oudedag.
  • Bij het berekenen van de pensioenvoorziening op de balans gelden afgeknepen fiscale rekenvoorschriften. Deze leiden ertoe dat op de balans fors minder mag worden gereserveerd dan het bedrag dat een verzekeringsmaatschappij voor een vergelijkbaar pensioen reserveert, dus realistisch zou zijn. Uw B.V. mag er bijvoorbeeld geen rekening mee houden dat u ouder zou kunnen worden dan de sterftestatistieken doen vermoeden en ook niet met het vanaf de pensioendatum aanpassen van uw pensioen aan de inflatie (indexatie). De pensioenvoorziening op de balans geeft hierdoor vaak geen realistisch beeld van de werkelijke pensioenverplichting.
  • Het verschil tussen de fiscale waarde van uw pensioen en de werkelijke ('commerciele') waarde (volgens berekeningswijze verzekeraars) kan ertoe leiden dat u - ondanks een winstreserve op uw balans - volgens standpunt van de fiscus de B.V. geen dividend kunt laten uitkeren. Dit effect is het grootst wanneer u ervoor kiest om de model-pensioenovereenkomst van de Belastingdienst - waar alle denkbare toeters en bellen op en aan zitten - te gebruiken.
  • Het ouderdomspensioen is een levenslang recht, maar heeft de B.V. daar - als de DGA op leeftijd raakt - nog steeds de middelen voor of wordt het vanaf een bepaalde leeftijd op een houtje bijten?
  • Pensioen is star en weinig flexibel. Met dividend kun je daarentegen alle kanten op. Mede in aanmerking nemende de tariefsverschillen is het daarom veelal niet verstandig om het pensioen tot in het oneindige op te bouwen.
  • Vaak wordt gekozen voor het pensioenstelsel dat wordt verondersteld tot het hoogste pensioen - en dus tot de hoogste aftrekposten - te komen (eindloonstelsel). Vaak klopt deze veronderstelling niet en bovendien is de hoogste aftrekpost geen garantie voor de best passende pensioenregeling!
  • Eenmaal met pensioenopbouw (in eigen beheer) begonnen is er moeilijk weer vanaf te komen (dus: bezint eer ge begint).


Pensioen in eigen beheer: Handle with care!
 

Voordelen pensioen in eigen beheer?

Met zo'n lijst aan valkuilen kun je je afvragen of pensioenopbouw in eigen beheer voor een DGA nog wel zo'n goed idee is. Gelukkig zijn er ook voordelen denkbaar:
 

  • Het pensioengeld blijft beschikbaar voor gebruik in het bedrijf.
  • De uitvoeringskosten van pensioen 'eigen beheer' ten opzichte van de (veronderstelde) kosten van een verzekeraar.
  • Er zijn er DGA's die niet zo van verzekeren en verzekeraars houden en ook graag het pensioen zelf regelen. Een ander voordeel dat DGA's ervaren is dat de pensioenpot in eigen beheer dichterbij is.
     

Alternatieven

Het opbouwen van pensioen in eigen beheer is niet de enige manier en lang niet altijd de beste manier voor een DGA om inkomen voor later op te bouwen. Alternatieven genoeg:

 

  • Pensioenopbouw bij een verzekeraar. Dat kost wat, maar dan heb je ook wat (gegarandeerd levenslang: de pot gaat niet leeg!).
  • Fiscaal aftrekbaar sparen, zonder franje, voor te zijner tijd te belasten uitkeringen door middel van een bancaire lijfrente ('banksparen').
  • Fiscaal aftrekbaar sparen (vaak met wat franje, dus kosten) voor te zijner tijd te belasten uitkeringen door middel van een lijfrenteverzekering.
  • Uit winsten na belasting vermogen opbouwen in de B.V., waaruit te zijner tijd dividenduitkeringen kunnen worden gedaan.
  • Opbouw van renderend vermogen in prive ('box 3'), dus zonder gebruik te maken van fiscale faciliteiten. Dit is aanvankelijk de duurste oplossing, maar wel met de meeste vrijheid.

 

Keuze genoeg derhalve!
 

Tot besluit

Een eenduidige conclusie over pensioenopbouw in eigen beheer valt niet te trekken. Elke DGA is anders en verdient een pensioenoplossing op maat! Daarbij moet niet te snel voor pensioenopbouw in eigen beheer worden gekozen. 'Handle with care' is ons advies!

De geschetste voordelen, een zorgvuldig opgestelde pensioenovereenkomst (dus niet even het modelletje van de Belastingdienst invullen), zo nodig aandacht voor de behoeften van nabestaanden, wat zelfbeheersing en van tijd tot tijd aandacht voor het pensioen en de dekking daarvan kunnen pensioen in eigen beheer echter nog steeds tot een aantrekkelijke optie maken! Denk daarbij ook eens aan pensioenopbouw op basis van het gemiddelde salaris tot aan de pensioendatum ('middelloonstelsel') of aan opbouw door middel van beschikbare premies (het beschikbarepremie-stelsel), welke systemen aan verschillende bezwaren van de traditionele 'eindloon'-regelingen tegemoet komen.


Heeft u hulp nodig bij de afweging 'eigen beheer ja/nee'? Neemt u dan contact op met Erik van Kan (telefonisch op 015-2136746 of door middel van het contactformulier) en maak een afspraak om langs te komen op ons kantoor in Delft.

 

Ook interessant? Toekomst DGA-pensioen in eigen beheer nog altijd onduidelijk