Pensioen DGA in eigen beheer afgeschaft per 2017. Wat nu?

Pensioen dga in eigen beheer afgeschaft per 1 april 2017. Wat nu?

 

Aanloop

Tijdens de behandeling eind 2012 van het Belastingplan 2013 in de Eerste Kamer kwam heroverweging van het DGA-pensioen voor het eerst ter sprake. Vanaf 6 december 2013 verscheen de ene na de andere brief/nota over het pensioen in eigen beheer van de dga, zonder dat 'Den Haag' concreet werd over een oplossing! De oplossing werd uiteindelijk door Staatssecretaris Wiebes in handen gelegd van de Tweede Kamer-leden van de vaste Kamercommissie Financien op 23 maart 2016. Al snel bleek uit de gestelde vragen dat het plan van 'uitfasering' (=afschaffing) bij de meeste partijen de voorkeur genoot.


'Vereenvoudiging', 'besparing inzet 75 belastingambtenaren', een belastingopbrengst van € 2.1 miljard in 2017 en de oplossing van de "dividendklem" hebben als voornaamste argumenten de klus voor staatssecretaris Wiebes en zijn ambtenaren geklaard. Aan de voordelen van pensioen in eigen beheer voor de ondernemer en zijn bedrijf en het feit dat het pensioen in eigen beheer voornamelijk door de Belastingdienst zelf zo ingewikkeld is geworden werd snel voorbij gegaan. Afschaffing was volgens Staatssecretaris Wiebes voor iedereen de beste oplossing....

 

Wiebes schaft opbouw pensioen in eigen beheer af per 1 april 2017

Op 1 juli 2016 verscheen (eindelijk) de door Staatssecretaris Wiebes aangekondigde Kamerbrief aangaande de toekomst van het DGA-pensioen in eigen beheer. De Staatssecretaris had beloofd concreet te zullen zijn. De kogel ging dan ook door de kerk: Wiebes heeft de mogelijkheid om fiscaal gefacilieerd pensioen in eigen beheer op te bouwen afgeschaft! Dat heeft hij gedaan door de 'eigen' B.V. niet langer als toegestane verzekeraar voor pensioen aan te merken. Op Prinsjesdag 2016 (20 september 2016) verscheen het wetsvoorstel, dat de naam 'Wet Uitfasering pensioen in eigen beheer' meekreeg.

Voor bestaande pensioenvoorzieningen is voorzien in een overgangsregeling, waarbij de nadruk ligt op het oplossen van het probleem van de "dividendklem".  De dividendklem ziet op de beperking van de ruimte om dividend uit te keren. Deze beperking wordt veroorzaakt door het verschil tussen de (lagere) fiscale balanswaarde van de pensioenvoorziening en de (veel hogere) werkelijke hoogte van de pensioenvoorziening (oftewel het bedrag dat een verzekeraar zou reserveren om de opgebouwde pensioenen aan de DGA en zijn partner te kunnen uitkeren). Dit verschil moet als buffer worden aangehouden, waardoor dividenduitkering vaak niet mogelijk is.


Na wat vertraging wegens een vermeend belastinglek (in verband met aftrek van indexatielasten) en een daarop volgende "Novelle" (reparatiewetgeving) heeft de Eerste Kamer het wetsvoorstel op 7 maart 2017 aangenomen. De wetgeving is met ingang van 1 april 2017 van kracht.

 

Mogelijkheden met bestaande pensioenvoorziening in eigen beheer

En wat wordt dan het lot van reeds in eigen beheer opgebouwde pensioenen? Voor bestaande pensioenvoorzieningen biedt het wetsvoorstel de mogelijkheid om deze in 2017 - 2018 - 2019 af te stempelen naar de fiscale waarde. Daardoor verdwijnt de dividendklem en is er in zoverre geen belemmering meer voor het uitkeren van dividend. Direct na afstempeling moet het het pensioen worden afgekocht (met korting) of worden omgezet in een spaarvariant bij de eigen B.V.  'oudedagsverplichting' (ODV). Deze DGA’s profiteren ten opzichte van de bestaande regels van een forse tegemoetkoming in de loonbelasting door over het verschil tussen de werkelijke waarde van het pensioen en de (afgeknepen) fiscale waarde geen loonbelasting (max. 52%) en ook geen revisierente (20%) verschuldigd te zijn. Het is niet verplicht om gebruik te maken van deze mogelijkheden; de reeds opgebouwde pensioenrechten mogen 'pensioen' blijven en in eigen beheer worden aangehouden.


Met ingang van 1 april 2017 zijn er derhalve 3 keuzemogelijkheden:

  1. Afstempelen naar fiscale waarde + afkoop van het pensioen.
  2. Afstempen naar fiscale waarde + omzetting in oudedagsverplichting bij de eigen B.V).
  3. Handhaven van het 'pensioen in eigen beheer'.

 

Welke keuze het voordeligste is, is niet in zijn algemeenheid te zeggen. Dat moet per DGA worden afgewogen en berekend!

 

De partner

Keuzemogelijkheden 1 en 2 behoeven schriftelijke goedkeuring van de partner. De gemaakte keuze moet binnen een maand na de dag van afkoop/omzetting middels een formulier aan de Belastingdienst worden gemeld onder opgave van de fiscale en werkelijke ('commerciele') waarde(n) van de pensioenvoorziening. Het heeft tot de behandeling van het wetsvoorstel in de Eerste Kamer geduurd voordat Wiebes enige duidelijkheid heeft verschaft over de positie van de partner, eventuele schenking door de partner bij medewerking aan afstempelen en het moment van en de wijze van compensatie van de partner voor het opgeven van rechten op het (partner)pensioen. Op dit vlak bestaat helaas nog altijd geen volledige duidelijkheid. 
 

De soep lijkt zoals zo vaak minder heet dan wanneer ze werd opgediend. Zo is inmiddels duidelijk dat in gemeenschap van goederen gehuwden het het makkelijkst hebben (geen compensatie van de partner nodig). Bij gehuwden onder huwelijkse voorwaarden is de inhoud van de voorwaarden bepalend voor de vraag of compensatie van de partner nodig is om 'schenking' te voorkomen. Als compensatie nodig is, zijn partners vrij om te bepalen hoe ze dat doen. De compensatie kan bijvoorbeeld gezocht worden in (of een combinatie van) een wijziging van de huwelijksvoorwaarden, door (bij keuze voor afkoop) de afkoopsom te delen, een partnerpensioen te verzekeren bij een verzekeraar, een overlijdensrisicoverzekering te sluiten of door af te spreken dat in voorkomend geval (echtscheiding) compensatie zal plaatsvinden (voorwaardelijke compensatie). Helaas is de partnerproblematiek - ondanks de vele vragen die zijn gesteld - voor een aantal situaties nog niet duidelijk toegelicht.

 

Afkoop

Voor DGA's die voor afkoop (=uitkering ineens) kiezen geldt een korting op de grondslag van 34,5% (bij afkoop in 2017, na 31 maart), 25% (2018), 19,5% (2019), waarbij voor de berekening van de korting wordt aangesloten bij de pensioenvoorziening per 31 december 2015 (om anticipatie te voorkomen). Bij een korting van 34,5% op het hoogste tarief van 52% bedraagt de effectieve druk 34%. Tijdens de behandeling van het wetsvoorstel door de Eerste Kamer heeft staatssecretaris Wiebes aangegeven dat voor afkoop van het pensioen geen medische waarborgen door de B.V. hoeven worden gevraagd.

 

N.B. Het is zeer onverstandig om het pensioen af te kopen voordat de Wet Uitfasering van pensioen in eigen beheer in werking is getreden. Er zal dan sprake zijn van heffing van loonbelasting (max. 52%), vermeerderd met revisierente (20%) over de werkelijke waarde van het pensioen, zonder korting op de heffingsgrondslag.

 

Oudedagsverplichting (ODV)

Bij keuze voor de oudedagsverplichting wordt de bestaande waarde van de pensioenvoorziening omgezet in de voorziening voor oudedagssparen in eigen beheer en vervolgens jaarlijks tot aan de pensioendatum vermeerderd met een bescheiden rente ("u-rendement"). Vanaf de pensioendatum zal de B.V. vervolgens uitkeringen doen met een looptijd van 20 jaar. De uitkering in het eerste jaar bedraagt 1/20 van het bedrag van de oudedagsverplichting. In het tweede jaar wordt - rekeninghoudend met afname van de verplichting met het in het voorafgaande jaar uitgekeerde bedrag en met toename door optellen van het u-rendement - de uitkering gesteld op 1/19, etc. De uitkeringen mogen maximaal 5 jaar eerder ingaan dan op de pensioendatum, maar dan moet de uitkeringsperiode met een gelijk aantal jaren worden verlengd. Ook DGA's met een reeds ingegaan pensioen in eigen beheer kunnen voor omzetting in de oudedagsverplichting kiezen, hetgeen vaak tot een lagere pensioenuitkering zal leiden (en ruimere mogelijkheden tot dividenduitkering). 


Dit zal voor veel DGA's waar keuze voor afkoop niet mogelijk/gunstig is een goede keuze zijn. Het maken van deze keuze behoeft goedkeuring van de partner (hetgeen in bepaalde gevallen een belemmering zal blijken).

 

N.B. De oudedagsverplichting kan op elk moment geheel of gedeeltelijk worden afgestort naar een lijfrente bij een bank, verzekeraar of (nieuw m.i.v. 2017) beleggingsinstelling.

 

Handhaven van het opgebouwde pensioen in eigen beheer

Wanneer niet gekozen wordt (dan wel niet gekozen kan worden, bijvoorbeeld in verband met de partnerproblematiek) voor afkoop van het pensioen of voor omzetting in de oudedagsverplichting betekent dat de handhaving van het reeds opgebouwde (bevroren) pensioen in eigen beheer volgens de regels per 31 maart 2017. Verdere opbouw van pensioenrechten in eigen beheer is niet mogelijk met ingang van 1 april 2017, waarbij nog wel een coulance-termijn van 3 maanden geldt (eindigend per 1 juli 2017!!). Wel zal jaarlijks de pensioenvoorziening tot aan de pensioendatum nog actuarieel oprenten, dus jaarlijks wat toenemen als gevolg van het dichterbij de pensioendatum komen en eventuele indexatie van opgebouwde pensioenrechten. Er is jaarlijks een actuariele pensioenbetekening nodig. De pensioenklem blijft bestaan. Voor reeds ingegane pensioen in eigen beheer geldt dat de uitkering niet wijzigt als gevolg van de wetswijziging.
 

Deze variant is denkbaar bij DGA's die naar een zo hoog mogelijke pensioenuitkering streven en de dividendklem - die in stand blijft - geen belemmering vormt voor dividenduitkeringen. En deze variant zal - tegen wil en dank van de DGA - aan de orde zijn als de (ex-)echtgenote niet meewerkt aan afkoop of omzetting in oudedagsverplichting.

 

Wat kan een DGA het beste doen?

Nu de wetgeving is aangenomen en de datum van in werking reding bekend is, is het tijd om aan de slag te gaan! Welke van de drie keuzemogelijkheden is de beste? Dat verschilt uiteraard per DGA....! 


Duidelijk is dat DGA's met pensioen (geheel of gedeeltelijk) in eigen beheer met lopende opbouw van pensioenrechten er - om een fiscaal rampscenario te vermijden - voor moeten zorgen dat de opbouw voor 1 juli 2017 (=1 april 2017 + 3 maanden coulance-termijn) wordt gestaakt. Daartoe is een correcte schriftelijke vastlegging nodig. Tot 1 juli 2017 was opbouw van pensioenrechten in eigen beheer nog mogelijk. Veel DGA-pensioenregelingen zijn op dit moment overigens al premie-vrij. 

 

De DGA zal zich moeten beraden over de vraag of het gunstig en mogelijk (hier kan de partner / ex-partner een rol spelen) is om gebruik te maken van de afkoopmogelijkheid dan wel de oudedagsverplichting, of - wellicht noodgedwongen - maar de pensioenvoorziening 'oude stijl' te handhaven. Dit geldt ook als de pensioenuitkeringen al zijn ingegaan. Is er geld beschikbaar, hoeveel zou de af te dragen loonbelasting bij afkoop bedragen en hoeveel bij omzetting naar oudedagsverplichting (en 20 jaar uitkering), zijn er voldoende andere oudedagspotjes opgebouwd, etc.? Er zal de komende maanden weer volop rekenwerk worden verricht! De gekozen oplossing moet uiteraard goed schriftelijk worden vastgelegd, waarbij de positie van de partner niet uit het oog mag worden verloren.

 

N.B. Er doet zich voor DGA's met een pensioenvoorziening van bescheiden omvang een uitgelezen kans voor om van het pensioen af te komen (afkoop!)!

N.B. Afschaffing van de mogelijkheid om in eigen beheer pensioen op te bouwen beeindigt ook de mogelijkheid om als DGA bij een verzekeraar opgebouwd pensioenkapitaal terug te halen. Om hier alsnog gebruik van te maken moest melding daarvan aan de verzekeraar plaatsvinden voor 1 juli 2017. Op dit punt is daags voor en op de dag van de deadline nog belangrijke informatie vanuit de overheid verschenen.

 

Alternatieven voor opbouw oudedagsvoorziening

Er zijn voor de DGA diverse mogelijkheden om te voorzien in de oudedag. Ik noem:

  • niet meer opbouwen (er is genoeg pensioen, of 'dan maar geen pensioen').
  • opbouwen via een lijfrenteverzekering/lijfrentesparen/lijfrente-beleggen bij een bank, verzekeraar of beleggingsinstelling.
  • sparen of beleggen uit netto-loon of dividend (fiscaal in box 3). 
  • in de B.V. sparen (fiscaal box 2), en t.z.t. (deels) gaan leven van dividend; deze mogelijkheid noemt Staatssecretaris Wiebes 'netto-sparen'.
  • een pensioenverzekering starten bij een verzekeraar.
  • zorgen voor aflossing van de hypotheek (lage woonlasten tijdens pensionering).


De verschillende keuzemogelijkheden kennen verschillende fiscale aspecten, waarbij in de afweging rekening moet worden gehouden.
 

N.B. De DGA's die de pensioenopbouw al per 2014 hebben staakt zouden kunnen overwegen al in 2017 de oplossing van hun voorkeur in gang te zetten, bijvoorbeeld door stortingen in een lijfrenteproduct gaan doen.

 

Plan maken?

De afschaffing van de mogelijkheid om in eigen beheer pensioen op te bouwen noodzaakt tot een grondige afweging en het maken van keuzes.. Welke van de verschillende opties past het beste (en werkt de partner/ex-partner mee....?)? Het is tevens een mooie gelegenheid om qua oudedagsverzorging de balans eens op te maken. Hoeveel pensioen is er opgebouwd in de B.V. en bij pensioenfondsen/verzekeraars? Hoeveel en hoe lang zal daar pensioen uit komen? Lijfrentepotjes, vermogen in eigen woning, spaarrekeningen, beleggingen, etc. Hoe verhouden deze zich tot de wensen voor wat betreft bestedingsniveau na pensionering? Is aanvullende opbouw van oudedagspotjes nodig, en - zo ja - hoe kan dat het beste? Betaalt de fiscus nog een stukje mee? Hoe kan voor nabestaanden worden gezorgd? Kortom, werk aan de winkel en tijd om in actie te komen om plan (/plannetje, want het hoeft niet altijd ingewikkeld te zijn) te maken!

 

Blijft u als DGA stilzitten of komt u in actie aangaande uw pensioenopbouw? Hulp nodig? Neemt u dan contact op met Erik van Kan of Jon Hulst (015-2136746).